Vì một việc lớn mà Phật xuất hiện
Ý chính của kinh nằm ở phẩm Phương Tiện: chư Phật xuất hiện trên đời chỉ vì một việc lớn — khai mở, chỉ bày, khiến chúng sinh ngộ nhập tri kiến Phật. Ba thừa Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát mà kinh nói đều là phương tiện dẫn vào; thật chỉ có một Phật thừa.
HT. Thanh Từ giảng dụ tam xa (xe dê, xe hươu, xe trâu trắng): người cha dùng ba chiếc xe hớt hênh để dụ con trẻ ra khỏi nhà lửa, rồi ngoài xe đều ban cho xe trâu trắng quý báu — cùng một chiếc xe thật. Cái thật cần thoát là nhà lửa phiền não, còn các phép tu chỉ là phương tiện theo căn cơ.
Phẩm Quán Thế Âm Bồ-tát Phổ Môn
Bồ-tát Vô Tận Ý hỏi Phật: “Ngài Quán Thế Âm Bồ Tát do nhơn duyên gì mà tên là Quán Thế Âm?” Phật đáp: “Nếu có vô lượng trăm nghìn muôn ức chúng sanh chịu các khổ não, nghe Quán Thế Âm Bồ Tát này một lòng xưng danh. Quán Thế Âm Bồ Tát tức thời xem xét tiếng tăm kia, đều đặng giải thoát.” (HT. Thích Thanh Từ dịch, thuongchieu.net)
Kế đến là những nạn được cứu: “dầu vào trong lửa lớn, lửa chẳng cháy đặng”, bị nước lớn cuốn thì “liền đặng chỗ cạn”, ra biển tìm báu gặp gió La-sát, hay sắp bị hại thì “dao gậy của người cầm liền gãy từng khúc”. Danh hiệu Quán Thế Âm là chỗ nương tựa lúc khổ đau cùng cực — phẩm này người Việt trì tụng nhiều nhất.
Bồ-tát Thường Bất Khinh
Phẩm 20 kể về thời Phật Oai Âm Vương:có một vị Tỳ-kheo chẳng chuyên tụng kinh, chỉ thấy ai cũng đảnh lễ và nói rằng “tôi không dám khinh các ông, các ông đều sẽ thành Phật” — người đời cười chê, đánh đập, ngài lánh xa mà vẫn lạy, vẫn nói câu ấy. Vị Tỳ-kheo ấy kiếp sau thành Phật, chính là Đức Thích-ca.
HT. Thanh Từ giảng: “Bất khinh là không có coi thường ai, luôn có cái nhìn bình đẳng với tất cả… xem tất cả ai ai cũng đều có phần tri kiến Phật.” Và chỗ sâu hơn: “Đức Phật này không phải đức Phật trong lịch sử, đó là Phật ở trong tự tánh” — Phật Oai Âm Vương xa xưa ấy chính là chỗ Phật tánh của mỗi người.
Nghe và đọc trọn bộ
Trọn bộ 46 bài giảng lục từng phẩm — chánh văn, dịch và giảng — đăng trên thuongchieu.net (chuyên đề Kinh Pháp Hoa); loạt 100 bài mp3 giảng kèm cũng ở đó, nghe trực tiếp tại trang tổ đình.
Trang này trích dịch (đặt trong ngoặc kép, ghi công HT. Thích Thanh Từ); bản Hán-Việt trọn bộ xem trên thuvienhoasen.org (Kinh Diệu Pháp Liên Hoa).